42 ) الشيخ زين الدّين على بن سليمان بن حسن بن درويش بن حاتم البحرانى القدمى المعروف بام الحديث [ - 1064 ه ق ] « 1 » : از تلامذهء شيخ بهاء الدّين عاملى - عليه الرحمة - بود . شيخ يوسف آورده كه شيخ على ملقب به زين الدّين البحرانى اول كسى است كه علم حديث را در بلاد بحرين منتشر ساخت و ترويج و تهذيب آن نمود و قبل از زمان او در آن بلاد رواجى از براى آن نبود ، و چون او ممارست و ملازمت به حديث بسيار داشت و بر كتاب تهذيب الاحكام و كتاب استبصار ، حواشى و قيود و فوائد بسيار نوشت در بلاد عجم به « ام الحديث » اشتهار يافت . و او در بلاد بحرين رئيس و مشاراليه و متولى امور رياست بود و آن را به نيكوترين قيام بجا آورد ، و غلبهء حكام اهل فساد را بر طرف ساخت ، و بساط عدل و انصاف ميان خلايق منبسط داشت ، و بدعتهاى چند را كه ظالمان جارى داشته بودند دفع فرمود . از تصانيف شريفهء او است : رساله در صلاة ، و رساله در جواز تقليد ، و حاشيه بر كتاب مختصر نافع . شيخ على مزبور در اول حال پيش شيخ محمد بن حسن بن رجب بحرانى تلمذ فرمود ، پس چون به‌سوى عجم سفر كرد به خدمت شيخ بهاء الدّين عاملى رسيده علم حديث را از او تحصيل نمود و به‌سوى بحرين مراجعت فرمود و در آنجا آن علم شريف را رواج داد . در آن زمان شيخ محمد بحرانى مذكور در حلقهء درس او حاضر مىشد . پس مردم او را سرزنش كردند كه او ديروز شاگرد تو بود اكنون تو چگونه شاگرد او شدى ؟ شيخ محمد بحرانى كه در غايت ورع و تقوا و انصاف بود گفت كه او بر من و بر ديگران فائق شده است به‌سبب آنكه اكتساب علم حديث فرموده . شيخ يوسف بحرانى آورده كه شيخ سليمان بن على بن سليمان بن راشد بحرانى از جملهء تلامذهء او بود . وفات شيخ على بن سليمان مذكور در سنهء يك‌هزار و شصت و چهار ( 1064 ) هجرى واقع شد . قبر مقدس او در قريهء « قدم » مزارى معروف است . او را سه پسر بودند : يكى از ايشان صاحب ورع و صلاح شيخ صلاح الدّين كه فاضل در علم حديث و ادب بود ، ديگرى شيخ حاتم كه او نيز فاضل و فقيه بود ، و سوم شيخ جعفر كه در اجراى امر به معروف و نهى عنى المنكر بغايت صلب و سخت و صاحب شدت بود و احوال اين هر سه بزرگوار در مقام خود خواهد آمد . ان‌شاءالله تعالى .

--> ( 1 ) . طبقات اعلام الشيعة ، ص 410 ، لؤلؤة البحرين .